Węgiel drzewny, nazywany także węglem roślinnym, jest lekką i czarną substancją, otrzymywaną z drewna w trakcie suchej destylacji. Głównym składnikiem tego rodzaju węgla jest węgiel pierwiastkowy z domieszką popiołu oraz innych związków organicznych.

Proces produkcji węgla drzewnego początkowo związany był głównie z jego wypalaniem w specjalnych stosach, które obkładano szczelnie ziemią. Dzisiaj zatrudnienie przy produkcji węgla drzewnego jest już znacznie mniej popularne. Wyróżnia się kilka rodzajów węgla roślinnego, między innymi węgiel drzewny generatorowy oraz żarzony. Dobrze znany jest także węgiel brzozowy, klonowy oraz bambusowy.

Każdy rodzaj węgla drzewnego odznacza się małą gęstością oraz dużymi zdolnościami adsorpcyjnymi (głównie dzięki dobrze rozwiniętej powierzchni). Jako paliwo jest jednak dość kłopotliwy w użyciu, gdyż kruszy się i pyli. Pod tym względem o wiele lepiej sprawdza się brykiet węgla drzewnego, gdyż posiada większą gęstość.

Węgiel drzewny wykorzystywany jest między innymi w filtrach wodnych, dzięki swoim zdolnościom adsorpcyjnym (jest w stanie pochłaniać płyny, gazy i różne nieprzyjemne zapachy). Jest to także jedno z najbardziej rozpowszechnionych paliw do grilla. Węgiel drzewny jest też dobrze znany jako opał kominkowy, zwłaszcza, że jest to stosunkowo tanie paliwo na zimę.

Węgiel roślinny ma także zastosowanie w innych dziedzinach. Przykładowo węgiel w plastyce służy do tworzenia rysunków. Dość dobrze znane jest także wykorzystanie węgla w medycynie. Jako węgiel leczniczy (najczęściej w formie sprasowanych tabletek lub kapsułek) stosowany jest do zwalczania biegunek oraz zatruć pokarmowych. W lecznictwie zastosowanie znajduje tylko i wyłącznie węgiel drzewny wypalany z drewna lipowego (najczęściej z lipy szerokolistnej oraz drobnolistnej).

Węgiel drzewny używany jest również jako barwnik, zwłaszcza do produkcji dżemów, żelków, skoncentrowanych soków owocowych oraz lukrecji.

Koszt węgla drzewnego uzależniony jest w głównej mierze do jego zastosowania. Zupełnie inne cenny będą więc dotyczyć węgla leczniczego, a inną kwotę będziemy musieli zapłacić na przykład za brykiet węgla drzewnego.

Z węglem drzewnym wiele osób utożsamia także specyficzną fajkę wodną do palenia. Szisza, bo o niej mowa, wywodzi się z Indii i jest popularna zwłaszcza w krajach arabskich. Palenie sziszy polega na wciąganiu do płuc pary z domieszką tytoniu.